Niet-wijzigingsbeding convenant

By 21 juni 2019Advocatuur Nieuws

Niet-wijzigingsbeding convenant

Partneralimentatie kan worden gewijzigd op grond van artikel 1:401 lid 1 en 4 BW indien er sprake is van een wijziging van omstandigheden of als bij aanvang niet aan de wettelijke maatstaven is voldaan doordat de uitspraak gebaseerd was op onvolledige of onjuiste gegevens. Echter zorgt deze optie tot wijziging voor onzekerheid, gezien partijen bij de bovengenoemde situaties de hoogte van de partneralimentatie kunnen laten aanpassen.

Mensen hebben regelmatig behoefte aan financiële zekerheid. Degene die partneralimentatie moet betalen wenst dat deze niet kan worden verhoogd in de toekomst en degene die partneralimentatie ontvangt wenst dat deze niet wordt verlaagd in de toekomst. Bij opstellen van een convenant is het dan ook mogelijk voor partijen om aan de hoogte van de partneralimentatie een niet-wijzigingsbeding te koppelen. Uit artikel 1:159 lid 1 volgt dat: ‘Bij overeenkomst kan worden bedongen dat zij niet bij rechterlijk uitspraak zal kunnen worden gewijzigd op grond van een wijziging van omstandigheden. Een zodanig beding kan slechts schriftelijk worden gemaakt.’

De afspraak omtrent het dergelijk beding houdt dus in dat in beginsel wijziging van de partneralimentatie door de rechter niet mogelijk is. Partijen nemen bij het sluiten van het convenant dus het risico dat zij, ondanks gewijzigde omstandigheden, de partneralimentatie in beginsel niet kunnen wijzigen. Het niet-wijzigingsbeding berust op het beginsel van rechtszekerheid en op de wens dat partijen het bestaan en de omvang van de alimentatieverplichting zeker te stellen.

Slechts indien er sprake is van een situatie zoals gesteld is in artikel 1:159 lid 3 BW, waarin er een zo ingrijpende wijziging van omstandigheden plaatsvindt, dat de verzoeker naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid niet langer aan het beding mag worden gehouden, kan het beding worden gewijzigd.

Het gaat dan om een gewijzigde situatie dat onvoorzien is geweest en zo ingrijpend van aard is, dat het beding naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid niet langer in stand mag worden gehouden. Echter uit de vaste jurisprudentie is gebleken dat vele redenen voor een alimentatiewijziging, zoals verminderde verdiencapaciteit, werkloosheid of ziekte of het feit dat de ex-partner inmiddels is gestegen in inkomen, onvoldoende zijn om het niet-wijzigingsbeding met een beroep op 1:159 lid 3 te doen slagen. Het rechtszekerheidsbeginsel weegt hier zwaar.

In een uitspraak van het Hof Arnhem-Leeuwarden (ECLI:NL:GHARL:2016:1415) overweegt het hof dat de overeenkomst tot partneralimentatie kan worden gewijzigd op grond van een situatie waarin sprake is van een zeer ingrijpende wijziging van omstandigheden waardoor sprake is van een volkomen wanverhouding tussen hetgeen partijen bij het sluiten van het convenant voor ogen stond en wat zich in werkelijkheid heeft voorgedaan en wel zodanig dat het in hoge mate onbillijk zou zijn als partijen zich aan het beding moeten houden. In een andere uitspraak van het hof (ECLI:NL:GHARL:2017:2213) was er sprake van deze wanverhouding. Het ging in deze zaak om een man die in de schuldsanering was terechtgekomen na faillissement. Het hof overwoog hier dat ingeval de onderhoudsplichtige is toegelaten tot de wettelijke schuldsaneringsregeling kan deze in beginsel slechts beschikken over een bedrag dat de rechter-commissaris voor hem heeft bepaald. In de schuldsanering staat dit bedrag gelijk aan de bijstandsnorm, wat inhoudt dat de onderhoudsplichtige niet langer de draagkracht heeft om een onderhoudsbijdrage te voldoen. In dit geval stelde het hof dat er sprake is van voldoende bijzondere omstandigheden om van de hoofregel te kunnen afwijken. De man werd voor de tijd dat hij in de schuldsanering verkeerde, vrijgesteld van zijn plicht tot het voldoen van partneralimentatie.

Dat het moeilijk is het beding te kunnen wijzigen staat voorop. Een beroep doen op het wijzigen is namelijk in strijd met het rechtszekerheidsbeginsel en zal slechts in uitzonderlijke gevallen kunnen slagen.

Leave a Reply